“แม้แต่เจ้าหน้าที่ภาคสนามก็สามารถใช้ AI เพื่อการปรับปรุงพันธุ์พืชได้แล้ว” นักปรับปรุงพันธุ์ข้าวเชิงโมเลกุลจากมหาวิทยาลัยกว่างซี กล่าวถึงทีมผู้พัฒนาโมเดลเฟิงเติง

โมเดลดังกล่าวถูกเปิดตัวในเดือนเมษายน 2024 โดยความร่วมมือของห้องปฏิบัติการปัญญาประดิษฐ์เซี่ยงไฮ้ ห้องปฏิบัติการหยาโจววาน มหาวิทยาลัยการเกษตรจีน และสถาบันวิจัยอื่นๆ ก่อนต่อยอดเป็น “Fengdeng Gene Scientist” เครื่องมือปรับปรุงพันธุ์ชีวภาพด้วย AI ที่เปิดตัวในเดือนกรกฎาคม 2025 ช่วยนักวิทยาศาสตร์ในการสำรวจและพิสูจน์หน้าที่ใหม่ของยีนที่ยังไม่รู้จัก

การปรับปรุงพันธุ์พืชจำเป็นต้องออกแบบลักษณะทางเกษตรผ่านการปรับแต่งจีโนมอย่างแม่นยำ แม้จะมีการลงทุนขนาดใหญ่ทั่วโลกตั้งแต่การถอดรหัสจีโนมข้าวในปี 2005 แต่ความก้าวหน้าในการทำความเข้าใจหน้าที่ของยีนกลับค่อนข้างเชื่องช้า การปรับปรุงพันธุ์แบบดั้งเดิมยังคงพึ่งพาความรู้และประสบการณ์ของผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งต้องอาศัยการตั้งสมมติฐาน ทำการทดลอง และตรวจสอบนานหลายปี แต่ได้ผลลัพธ์จำกัด

โมเดลขนาดใหญ่ “เฟิงเติง” เปิดให้ลงทะเบียน มอบสิทธิ์การเข้าถึงฟรีแก่นักวิจัยพันธุ์พืชทั่วโลก (ภาพจากเว็บไซต์ seedllm.org.cn)

ทีมงานจึงฝึก AI ด้วยชุดข้อมูลขนาดใหญ่ เพื่อให้ระบบสามารถค้นหาความสัมพันธ์ระหว่างยีนกับลักษณะพืช ทำนายการเชื่อมโยง และออกแบบ จำลองการทดลองปรับปรุงพันธุ์ได้อย่างแม่นยำ นับตั้งแต่มีการเปิดตัวเวอร์ชันเฉพาะสำหรับข้าวของโมเดลขนาดใหญ่เฟิงเติงเมื่อเดือนพฤษภาคมปีนี้ สถาบันชั้นนำทั่วโลก เช่น สถาบันวิจัยข้าวนานาชาติ (IRRI) และสถาบันวิจัยข้าวอินเดีย ต่างได้นำเทคโนโลยีนี้ไปใช้งานแล้ว

ในการวิจัยข้าว โมเดลเฟิงเติงค้นพบหน้าที่ใหม่ของยีนหลายตัว บางยีนควบคุมฮอร์โมนพืชที่กำหนดความสูง ขณะที่บางยีนเกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพการสังเคราะห์แสง ส่วนในการวิจัยข้าวโพด ระบบสามารถทำนายยีนเป้าหมายที่เชื่อมโยงกับลักษณะต่าง ๆ เช่น ความสูงของลำต้นและตำแหน่งของฝัก ซึ่งภายหลังได้รับการยืนยันจากการทดลองภาคสนามแล้ว

“Fengdeng Gene Scientist” ถือเป็นเพียงก้าวแรก ทีมวิจัยมีแผนผสานข้อมูลเพิ่มเติมทั้งด้านพืช ชีววิทยา สภาพแวดล้อม และข้อมูลการปรับปรุงพันธุ์ เพื่อพัฒนาระบบให้กลายเป็นแพลตฟอร์มปรับปรุงพันธุ์อัจฉริยะที่ครอบคลุมพืชทุกสายพันธุ์และทุกวงจรการปรับปรุงพันธุ์ในอนาคต

ผู้เชี่ยวชาญจากห้องปฏิบัติการปัญญาประดิษฐ์เซี่ยงไฮ้ ห้องปฏิบัติการแห่งชาติหยาโจววาน และมหาวิทยาลัยการเกษตรจีน กำลังศึกษาข้อมูลการปรับปรุงพันธุ์พืช (ภาพจากบัญชีทางการ WeChat ของคณะกรรมการเกษตรและกิจการชนบทเทศบาลเซี่ยงไฮ้)

ที่มา People’s Daily Online